تبلیغات
مددکاری - کودکان خیابانی children street
منوی كاربری

این وبلاگ را صفحه خانگی خود كن !    به مدیر وبلاگ ایمیل بزنید !    این وبلاگ را به لیست علاقه مندی های خود اضافه كنید !

پیغام مدیر : به شما كاربر گرامی سلام عرض می كنم . امیدوارم در این وبلاگ دقایقی خوبی را سپری كنید . برای آگاهی از امكانات این وبلاگ خواهشمندم كه تا آخر صفحه این وبلاگ را مشاهده نمایید .

نظرسنجی
آدرس های دیگر
صفحات وبلاگ
لینك به ما / لوگوی دوستان
لینك به ما


لوگوی دوستان

آمار وبلاگ
امروز :

بازدید های امروز :

بازدید های دیروز :

كل بازدیدها :

كل مطالب :

كل نظرات :

ایجاد صفحه : - ثانیه

پنجشنبه 29 تیر 1385
کودکان خیابانی children street

کودکان خیابانی  children street

همه ما در زندگی روز مره با کودکانی سروکار داریم  که در خیابانها  دستفروشی میکنند یا به انواع مختلف به تکدی گری مشغولند. وجود این  کودکان  درجامعه ما نشان از آسیبهایی دارد که که معمولا در خانواده شکل گرفته و به تدریج وضعیتی را سبب میشود که کودکانی که در این سن نیاز به  بهره مندی از امکانات رفاهی و آموزشی مربوط به خود را دارند دچار مشکلات مختلفی میشوند از جمله انجام کارهای سخت و زیان آور یا  دوری از خانواده و محروم بودن از مهر و محبت خانواده  ، بازماندن از تحصیل ، بیماریهای جسمی  و مشکلات بیشمار دیگری که در برخی موارد با افتادن در دام گروههای سازمان یافته تبهکاری به مراتب تبعات بدتر و بیشتری گریبانگیر آنان میشود .

 

کودکان خیابانی  children street

 

همه ما در زندگی روز مره با کودکانی سروکار داریم  که در خیابانها  دستفروشی میکنند یا به انواع مختلف به تکدی گری مشغولند. وجود این  کودکان  درجامعه ما نشان از آسیبهایی دارد که که معمولا در خانواده شکل گرفته و به تدریج وضعیتی را سبب میشود که کودکانی که در این سن نیاز به  بهره مندی از امکانات رفاهی و آموزشی مربوط به خود را دارند دچار مشکلات مختلفی میشوند از جمله انجام کارهای سخت و زیان آور یا  دوری از خانواده و محروم بودن از مهر و محبت خانواده  ، بازماندن از تحصیل ، بیماریهای جسمی  و مشکلات بیشمار دیگری که در برخی موارد با افتادن در دام گروههای سازمان یافته تبهکاری به مراتب تبعات بدتر و بیشتری گریبانگیر آنان میشود .

یکی از موضوعات و یا به عبارت بهتر گروههای هدف در مددکاری اجتماعی موضوع  کودکان خیابانی میباشد . در این نوشتار سعی شده تا اطلاعاتی هرچند مختصر در مورد کودکان خیابانی ارائه شده   و همچنین به برخی از وظایف و  نقشهای مددکاران اجتماعی در مواجه با این مسئله اجتماعی اشاره شود.

 تعریف

در مورد کودکان خیابانی تعاریف مختلفی ارائه شده است ;

در صفحه چهارم کتاب کودکان خیابانی در بمبئی و کلکته میخوانیم :  کودکان خیابانی را شامل کودکانی میدانند  که تمام یا قسمت اعظم وقت خود را در خیابان سپری میکنند  و در یکی از دو دسته بندی  زیر قرار میگیرند:

1 -  براساس این تعریف کودکان خیابانی به یکی از سه گروه زیر اطلاق میشود :

- کودکانی که در خیابان زندگی میکنند  و هیچگونه ارتباطی با خانواده خود ندارند .

- کودکانی که در خیابان زندگی میکنند و تا حدودی ارتباط خود را با خانواده خود حفظ کرده اند

- کودکانی که با خانواده خود زندگی میکنند  و در خیابان به کار میپردازند در خیلی از موارد مسکن خانواده های این کودکان  ، آلونکهای واقع در پیاده رو یا حلبی آباد است.

2 – بر اساس  تعریفی دیگر  این کودکان در دو گروه اصلی زیر تقسیم میشوند .

 

 

- کودکان خیابانی   children on the street

 این کودکان درواقع کودکان شاغل در خیابان هستند که برای کسب درآمد برای خانواده در خیابان کار میکنند . میزان ارتباط این کودکان با خانواده متفاوت است و ممکن است این ارتباط روزانه و یا در حد چند بار در سال باشد  اما به هرحال احساس تعلق به خانواده دراین کودکان وجود دارد .

 

 

-         کودکان خیابان   children of the street

این کودکان گروه کوچکتر از کودکان خیابانی را تشکیل میدهند ، اما مشکلات پیچیده تری دارند .

برای این کودکان خیابان به منزله خانه است وآنها در خیابان در پی سرپناه و غذا هستند و دیگر افراد خیابانی برای آنان حکم خانواده را دارند . این افراد یا سرپرستی ندارند و یا در صورت داشتن خانواده ، به دلیل مسائل مختلف ، زندگی در خیابان برایشان امن تر از زندگی در خانه است  . کودکان رها یا طرد شده نیز گاهی به عنوان گروهی مجزا مطرح میشوند ، اما نظر به اینکه در خیلی از موارد بازگشتی ندارند  و در مدت کوتاهی به کودکان خیابان بدل میشوند ، در بعضی تقسیم بندیها جزئ گروه کودکان خیابان محسوب میشوند .

 

آقای سید حسن موسوی مددکار اجتماعی و مدرس دانشگاه عقیده داردبا توجه به این تعاریف و  تعاریف دیگر که از کودکان خیابانی ارائه شده است میتوان گفت که  باید بین دو دسته از  کودکان  تمایز قایل شد . این دودسته عبارتند از  کودکان کار و کودکان خیابانی .

کودکان کار (labor children  ) همه کودکان زیر 18 سالی هستند  که به منظور  کسب درآمد  برای تامین معاش خود ویا خانواده خود  در خیابان مشغول کار هستند  وخود در دو گروه قرار دارند 

-         کودکانی که کمتر از 15 سال سن دارند و کار میکنند در حالی که طبق قانون ، کار کردن برای آنان ممنوع است .

-         کودکان 15 تا 18 ساله ای که براساس قانون کار میتوانند طبق شرایط خاص

 ( ساعات کار کم ، کار سبک و غیره ) کارکند .

اما کودکان خیابانی همه  کودکان زیر 18 سال هستند که بر اثر فشارهای شدید اقتصادی ، اجتماعی  و غیره  مجبور به کار و زندگی در خیابانها هستند ، در حالی که با خانواده های خود ارتباط ندارند یا به آنها احساس تعلق نمیکنند . اینان همان کارتن خوابها هستند .

به عقیده وی  در واقع کودکان  کار را باید  "نان آوران کوچک"  نامید و چنانکه گفته شد هرگز نباید آنان ر ابا کودکان خیابانی  یا کارتن خوابها یکسان شمرد.

 

 

بطور کلی تعاریف مختلف دارای سه جزئ مشترک میباشند

1 –  این کودکان وقت زیادی را در در خیابان زندگی یا سپری میکنند.

2 –  خیابان منبع معاش کودکان است .

3 -  از آنها بطور شایسته و مطلوب توسط بزرگترها نگهداری نمیشود .

هم اکنون در کشور ما دسته بندی کودکانی که در خیابان حضور دارند به صورت زیر است :

1 – کودکان بدسرپرست

2 – کودکان بی سرپرست

3 – کودکان بزهکار

4 – کودکان کار

5 – کودکان اتباع بیگانه  که خود در سه گروه قرار میگیرند :

- اتباع بیگانه دارای  کارت یا برگ اقامت از مراجع قانونی  و صاحب  صلاحیت

- اتباع بیگانه فاقد کارت یا برگ اقامت از مراجع قانونی  و صاحب  صلاحیت

-  کودکانی که پدرانشان از اتباع کشورهای بیگانه  بخصوص افغانستان  و  مادرانشان ایرانی بوده ، ولی چون ازدواجشان ثبت نشده است شناسنامه ندارند .

 6 – کودکان مبتلا به بیماریهای صعب العلاج  یا کودکان روانی یا معلول

7 – کودکانی که با پدر خود زندگی میکنند

8 – کودکانی که با مادر خود زندگی میکنند .

9 – کودکانی که با خواهر یا برادر خود زندگی میکنند

10 – کودکانی که با ناپدری یا نامادری یا قیم خود زندگی میکنند

دسته بندی فوق شامل همه کودکانی است که در خیابان زندگی میکنند

 ( صرف نظر از اینکه کودکان کار هستند یا خیابانی ) . ممکن است کودکی در چند گروه نیز قرار گیرد مثلا هم بی سرپرست باشد هم بزهکار .

 

سن کودکان خیابانی

نکته ای که در اینجا باید به آن اشاره کرد این است که سن کودکان خیابانی را کمتر از هجده سال در نظر میگیرند چون بر اساس ماده یک پیمان نامه حقوق جهانی ، کودک را زیر هجده سال میدانند ، مگر اینکه بر اساس قانون ملل  که قابل اعتماد باشد سن قانونی کمتر تعیین شده باشد .

 

عوامل موثر در پیدایش و  گسترش پدیده کودکان خیابانی

 

  • فقر و عقب ماندگی اقتصادی خانواده

  • محیط نا مناسب خانوادگی

  • آسیب پذیری خانواده

  • اعتیاد

  • مهاجرت

 

 

 

 

آمار کودکان خیابانی در ایران

 در آمار غیررسمی که در همایش چشم اندازی بر آموزش و پرورش کودکان در سال 1381 ارائه شد تعداد کودکان خیابانی در تهران 35 هزار نفر  و در سطح کشور یک میلیون و دویست هزار کودک اعلام شد .

شایان ذکراست که عدم امکان دستیابی به میزان  دقیق   کودکان خیابانی عمدتا به خاطر زندگی پنهان ، جابجایی آنان و متغیر بودن تعداد آنان در زمانهای مختلف میباشد . افزایش میزان کودکان خیابانی در سالهای اخیر نه تنها تهران بلکه شهرهای دیگر ایران از جمله شهر زیارتی مشهد را نیز در برگرفته است .

 

برخورد با پدیده کودکان خیابانی

 

مددکاران اجتماعی به سه دلیل باید به این کودکان توجه جدی داشته باشند .

نخست برای اینکه از گرایش آنان به آسیبهای اجتماعی جلو گیری شود . دوم برای اینکه نقش احتمالی آنها در گسترش آسیبهای اجتماعی خنثی شود و سوم برای اینکه از آنان به عنوان سرمایه های انسانی کشور محافظت شود .

وظایف مددکاران اجتماعی در قبال این کودکان از این قرار است :

 

در سطح یک یا پیشگیری اولیه

با شناخت عوامل موثر بر زندگی کودکان در خیابان  و با کمک  و همکاری آموزش و پرورش ، صدا و سیما و، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی  و نهاد های مربوطه برای پیشگیری ازحضور کودکان در خیابان برنامه ریزی  صورت گیرد .

 

در سطح دو یا پیشگیری ثانویه

در این سطح سه مرحله فعالیت انجام میگیرد

-         مرحله  شناسایی  و جذب  : مددکاران میتوانند گروه سیار تشکیل دهند و به شناسایی این کودکان بپردازند و چنانچه امکان بازگشت  به منزل برایشان فراهم است ، اقدام کنند در غیر این صورت آنان را به موسسات مربوطه هدایت کنند .

جمع آوری این کودکان از طریق نیروی انتظامی  یا شهرداری  مطلوب نیست زیرا با زور نمیتوان انها را سامان دهی کرد . البته گاهی ممکن است به همکاری نیروی انتظامی نیاز باشد اما این حضور نباید دائمی باشد  هرچه فاصله  زمان حضور در خیابان تا شناسائی  کمتر باشد  ، احتمال جذب کودکان خیابانی بیشتر است  بنابراین داشتن سیستم  جذب فعال و پویا ضروری است .

-         مرحله طبقه بندی کودکان : در این مرحله مدد کاران با همکاری روانپزشکان ، روان شناسان  ، پزشکان و مشاوران حقوقی میتوانند کودکان را طبقه بندی کنند . که برای این کار اقداماتی ضروری است ازجمله

o       تشکیل پرونده

o       بررسی خصوصیات زیستی و روانی و اجتماعی کودک با همکاری متخصصان  از جمله

روانپزشک ، روان شناسان  ، پزشک ، مشاوران حقوقی ویا دیگر متخصصین

o       بازدید از منزل و ارتباط با خانواده کودک ( در صورت داشتن خانواده )

o       پیگیری درمان جسمی کودک همرا با پزشک

o       پیگیری برای حضانت کودکان با همکاری مشاور حقوقی موسسه و از طریق دادگستری

( درصورت لزوم )

o       درمان اختلالات رفتاری  با همکاری روانشناس و روانپزشک

o       درمان اعتیاد و مشکلاتی از این نوع

o       ارجاع به خانواده یا موسسه مربوطه  و...

اینها بخشی از وظایف مددکاران اجتماعی در مقابل کودکان خیابانی است و با توجه به وضع هر کودک ممکن است متفاوت باشد .

مرحله ساماندهی کودکان :  در این مرحله مددکاران اجتماعی باید توجه داشته باشند که بهترین ارجائ بازگشت به خانواده است   . اما اگر وضع خانواده بگونه ای است که صلاحیت نگهداری از کودک را ندارد ، باید از ارجائ به خانواده پرهیز کنند چون احتمال فرار مجدد ویا  استثمار  خانواده و یا غیره وجود دارد

در مورد کودکان کار که به علت نیاز مندی  وفقر مجبور به کار در خیابان هستند از طریق حمایت از خانواده و فراهم کردن زمینه توانمند سازی آنها از حضورشان در خیابانها باید جلوگیری کرد که این امر منوط به حمایتهای منطقی دولت خواهد بود این حمایتها باید زمینه قادر سازی  آنها را فراهم کند و گدا پروری و تنبلی را گسترش ندهد   وبه گونه ای هم نباشد که افراد حاضر نشوند دست ازکار در خیابان بکشند چون میزان درآمد آنان بسیار بیشتر از حمایت  سازمانها ی دولتی و نهاد های عمومی است .

در مرحله ساماندهی مددکار اجتماعی ممکن است خدماتی را که در پی میاید عرضه و یا پیشنهاد کند

o       فراهم کردن زمینه نگهداری کودکان در موسسات دولتی یا غیر دولتی

o       فراهم کردن زمینه آموزش کلاسیک (سواد آموزی ) از طریق آموزش و پرورش ، نهضت سواد آموزی  و سایر نهاد های مربوطه

o       فراهم کرده زمینه آموزش مهارتهای زندگی و مقابله با مشکلات به منظور کاهش آسیبهای اجتماعی  و خطرها در این کودکان

o       فراهم کردن زمینه آموزش حقوق و تکالیف فردی و اجتماعی 

o       فراهم کرده زمینه آموزش مهارتهای فنی و حرفه ای برای کودکان بالای 15 سال

o       فراهم کردن زمینه استفاده از برنامه های  فرهنگی ، تفریحی و ورزشی

o       عرضه خدمات بهداشتی و درمانی و ...

 

در حال حاضر در کشور سازمان بهزیستی  کشور مسئول ساماندهی کودکان خیابانی است که با همکاری نهاد ها و سازمانهای دیگر از جمله نیروی انتظامی  ، شهرداری ،  استانداری  ، دادگستری ، آموزش و پرورش  ، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات  بهداشتی و درمانی  ، آموزش فنی و حرفه ای  این  وظیفه را انجام میدهد .

سازمان بهزیستی  از سال 1378  مراکز تشخیص و جایگزینی و طبقه بندی کودکان خیابانی  را در کشور  از طریق دفتر امور آسیب دیدگان  اجتماعی تاسیس کرده است . شهرداری تهران نیز از سال 1378 با تاسیس خانه های سبز و ریحانه در این کار فعالیت داشته است  که از اواسط سال 1381  این مراکز به سازمان بهزیستی  تحویل داده شدند . فعالیت تشکلهای غیر دولتی در کشور در این زمینه  تا کنون فراگیر و جدی نشده است .

 

محمد برخورداری

 

منابع :

1 –  موسوی چلک ، حسن ; مددکاری اجتماعی (1 ) کار با فرد ; تهران : سمت،   1383 .

2 – کریمی درمنی ، حمید رضا ;  توانبخشی گروههای خاص با تاکید بر خدمات مددکاری اجتماعی ; تهران : گستره ، 1382 .

 

 

نوشته شده توسط محمد برخورداری ساعت 12:07 ب.ظ موضوع مطلب :‌ كودكان خیابانی ,

ویرایش شده در - و ساعت -

لینك ثابت | نظرات ()


This Template Designed By Theme.MihanBlog.Com And Davood Jafari